Checklist: Is jouw zwemvijver klaar voor de winter?

Foto: Voedselboskant

Nog even en de winter gaat van start. De enige periode van het jaar waarin we onze zwemvijver compleet met rust kunnen laten. Om die rustperiode goed te laten verlopen is het belangrijk dat je zwemvijver ‘winterklaar’ is. Ik geef jou een checklist met zeven aandachtspunten om te controleren of jouw zwemvijver optimaal de winter in kan gaan.

1. Zijn alle waterplanten gesnoeid? Het snoeien van de meeste waterplanten gebeurt idealiter vroeg in de herfst. Het geeft planten genoeg tijd om te bekomen na de snoei en het laat jou ook toe hier en daar wat planten uit te dunnen. Mochten bepaalde planten nog niet gesnoeid zijn in aanloop naar de winter laten we die werkzaamheden beter niet liggen tot in het voorjaar. Afgestorven blad zal anders minimaal drie maanden lang afvalstoffen afgeven aan het water wat kan resulteren in een alg explosie in het voorjaar. In aanloop naar de winter focussen we ons op het wegnemen van afgestorven bladeren en bloemen en gaan we niet meer uitdunnen, dat is nu te laat. Bij oever- en moerasplanten knip je alle afgestorven blad circa 10cm boven de waterlijn af. Het deel onder water zal (gedeeltelijk) verder afsterven in de winter en wordt opgeruimd in het voorjaar. Bij waterlelies kan je alle bladeren verwijderen tot aan de wortelstok. Andere hydrofyten hebben meestal geen onderhoud meer nodig, daar de belangrijkste snoeiperiode in de zomer valt. Heb je drijfplanten die niet winterhard zijn (en dat zijn de meeste soorten)? Haal deze dan ook weg. Doe deze stap volgende keer vroeg in de herfst, dan kan je hem meteen afvinken!
   

2. Is de vijver vrij van bladafval? Het kan even duren vooraleer alle bladeren van de bomen gevallen zijn. Dit zorgt er vaak voor dat de laatst gevallen herfstbladeren op de bodem van de zwemvijver blijven liggen tot in het voorjaar. Opnieuw een risico voor algen in het voorjaar, maar ook voor slibvorming. Laat de zwemvijver de winter ingaan zonder overgebleven herfstbladeren!
   

3. Vraagt je filter onderhoud? De noodzaak om filtermaterialen te reinigen hangt sterk af van jouw concept. In sommige systemen maakt het deel uit van een verstandig beheer, waar andere systemen berusten op een passievere aanpak. Hoe dan ook zijn dergelijke werkzaamheden idealiter weggelegd voor vroeg in de herfst of vroeg in het voorjaar. Heeft je systeem een reiniging nodig en heb je het startschot in de herfst gemist, spoel dan nog snel even restafval weg alvorens de winter in te duiken. Gebruik bij voorkeur uitsluitend water uit de vijver om te reinigen!
   

4. Pompen gedimd? Tijdens de wintermaanden draait alles op een laag pitje, dus de circulatie mag dan zonder problemen ook teruggeschroefd worden. Bij voorkeur leggen we de circulatie niet helemaal stil, maar het dimmen van pompen is geen enkel probleem. Biologisch gezien zijn er nagenoeg geen argumenten om de pompen te dimmen, het is dus voornamelijk een overweging met betrekking tot het energieverbruik. Tijdens de winter kan je hierop risicoloos besparen.
   

5. UV-toestel uitgeschakeld? Niet alle zwemvijvers hebben een UV-toestel, maar als jij dat wel hebt mag deze zeker uitgeschakeld worden. Wanneer een UV-toestel nuttig kan zijn doorheen het jaar hangt af van vele verschillende factoren, maar in de winter is voor een zwemvijver de werking van een UV-toestel sowieso overbodig. Let er wel op dat er geen stilstaand water in het toestel achterblijft, want dan is de kans op vorstschade en een jammerlijke vervangkost in het voorjaar tamelijk groot.
   

6. Kan de zwemvijver dichtvriezen? Een zwemvijver kan in theorie altijd dichtvriezen, maar in ons klimaat kunnen we er wel voor zorgen dat er plaatselijk steeds een wak in het ijs blijft. Hoewel meestal klein, is zo een opening van groot belang voor de gasuitwisseling van de zwemvijver. Een wak in het ijs houden kan met een ijsvrijhouder, kleine luchtpomp of door waterbeweging te richten naar de oppervlakte (richtbare jets, borrelsteen, …).
   

   

   In deze zwemvijver zorgt stroming aan de oppervlakte voor een wak in het ijs. - Foto: Anita Van Gastel

   
   

7. Is de waterkwaliteit oké? De waterkwaliteit controleren en bijsturen is wellicht het minst cruciale puntje op deze lijst. Echter kan het ons helpen alles zo optimaal mogelijk te begeleiden in de aanloop naar het voorjaar. Denk in deze periode voornamelijk aan de concentratie van mineralen. Mochten mineralen te laag zijn voor de start van de winter, dan zal dit effect alleen maar uitvergroot worden na de winter. We sturen dus liever twee maal (of vaker) lichtjes bij in plaats van één enkele forse bijsturing in het voorjaar. Dit puntje is dus geen echte must, maar eerder een pro-tip om dat tikkeltje meer perfectie te kunnen benaderen.