Winter: Pompen uitschakelen of niet?

Foto: Anita Van Gastel

Nu de zwemvijver in winterslaap gaat komt elk jaar opnieuw dezelfde vraag naar boven; Mag ik de circulatiepomp uitschakelen of niet? De zwemvijver ontwaakt pas terug in het voorjaar, dus misschien een goed moment om in de tussentijd wat stroom te besparen?

Omstreden topic

De discussie rond het al dan niet uitschakelen van de circulatiepomp in de winter is even oud als de vijverstiel zelf. Echter borrelt de vraag elk jaar opnieuw naar boven en menig vijverhouder predikt zijn methodes zonder duidelijke argumentering. Beide kampen halen de resultaten die ze willen, dus wie heeft nu gelijk? Het is echter geen kwestie van je gelijk halen, maar eerder een overweging van wat het met de zwemvijver doet.

De biologische kant van het verhaal

Onze zwemvijver is een gesloten systeem dat berust op recirculatie. De circulatiepomp is het belangrijkste element om alle opgeloste stoffen in het water rond te sturen en heeft dus een belangrijke taak in het bijdragen aan het biologisch evenwicht. Hoewel in de winter (in ons klimaat) alle biologische processen op een zeer laag pitje draaien, liggen ze nooit helemaal stil. Wie pompen uitschakelt ontzegt deze processen van hun werking, maar is dat wel zo erg? We dienen er rekening mee te houden dat de circulatie van vijvers in de vrije natuur ook nooit volledig stil komt te liggen. Dat wordt vaak wel gedacht, maar de verplaatsing van grondwater of het instromen van beekjes ligt daar ook nooit helemaal stil. Vanuit biologisch standpunt kan je dus eenvoudig stellen dat pompen laten draaien altijd logischer is dan ze uit te schakelen. Wil dat zeggen dat het grandioos mis zal lopen als jij ze toch uitschakelt? Zeker niet, maar weet dat jouw zwemvijver in het voorjaar een kleine inhaalbeweging zal moeten maken om tijdig een biologisch evenwicht te behalen. Tijdens die inhaalbeweging heeft jouw zwemvijver objectief gezien meer kans op de zogenaamde ‘voorjaarsalgen’ en eventueel een korte aanwezigheid van troebel groenig water. Ervaren zwemvijverhouders weten dat dit ook weer weg zal gaan, maar waar pompen blijven draaien is de kans op zo een uitbraak steeds kleiner.

De technische kant van het verhaal

De meeste vijverpompen zijn tegenwoordig ecomotoren. Dat is fijn voor onze energierekening, maar het gros van de ecomotoren zijn gemaakt om zo weinig mogelijk in en uit te schakelen. Ze blijven dus liever draaien zonder enige onderbreking. Hier zouden we kunnen argumenteren dat het geen zwaar doorwegende reden is om ze te laten draaien in de winterperiode, maar objectief gezien is het wel de meest gezonde keuze voor jouw pompen. Ecomotoren gaan soms meer dan 15 jaar mee in optimale omstandigheden, dus de potentiële energiebesparing wordt in sommige gevallen tenietgedaan door een vroegtijdige vervanging.

Naast de pomp zelf hebben we ook nog alle leidingen waar het water doorstroomt. Bij een kwalitatief aangelegde zwemvijver is de kans op vorstschade sowieso klein, maar het is een onweerlegbaar feit dat water in beweging minder snel bevriest dan stilstaand water. Opnieuw een overweging om pompen toch te laten draaien in de winter.

De gulden middenweg

Veel zwemvijvers zijn uitgerust met meer dan één pomp. Dit laat toe om in de winter één pomp te laten draaien en tegelijk toch energie te besparen dankzij een tweede (of meer) uitgeschakelde pomp. Het is een goede en eenvoudige manier om met de zwemvijver toch zo veel mogelijk te blijven beantwoorden aan een natuurlijke werking. Echter dien je het potentieel technisch nadeel van de pompen die stilgelegd worden er wel bij te nemen. Het beste van twee werelden? Dat is zonder twijfel het gebruik van pompen die gedimd kunnen worden. Let op, want niet elke pomp kan gedimd worden. Koop dus niet zonder research een goedkope stekkerdimmer, want die veroorzaken mogelijks schade als je ze combineert met de verkeerde pomp. Bij gerenommeerde pompfabrikanten vinden we vandaag pompen die zichzelf automatisch dimmen aan de hand van de watertemperatuur. Vaak bieden ze ook een mogelijkheid om manueel te dimmen, maar eerlijk gezegd is de automatische werking vaak de meest doeltreffende manier.

Sommige pompen zijn uitgerust met een automatische dimfunctie - Foto: Oase

Wat kies jij?

Kortom, het is geen verhaal van alles of niets, maar eerder een verhaal van ‘minder’ waarin het dimmen van pompen uitblinkt. Mensen die na deze toelichting toch pompen willen uitschakelen zullen wellicht niet al te veel ongemakken ondervinden, maar objectief gezien is een lichte vorm van circulatie behouden tijdens de wintermaanden steeds verstandiger.